‘Hepimiz sözcüklerle düşünmeye o kadar alıştık ki, sözcük göstergesi olduğu gerçekliği bizden saklıyor. Kendisinin de tek olmasından türü sözcük bizi çok güçlü bir şekilde nesnelerin gerçek tekliğine inanmaya itiyor. Tembel bir kuram olan değişmez karakter kuramını, karakter sözcüğüyle kışkırtılmış bu telkine borçluyuz. Peki ama karakterin bir sonuçtan başka bir şey olmadığını gerçekte görmeyen kim?’

-İrade terbiyesi 

Jules Payot

Modern toplumda her konuda fikri olan genç bir nesil yetişiyor. Eminim ki hepimizin Alpha neslinden olan çocuklarının ne kadar bilgiye sahip olduklarından veya bilmemesini gerektiğini düşündüğümüz konular hakkında fikir sahipleri olduklarını gördüğümüzde şaşırdığımız anlar olmuştur. 

Bu nesil bu kadar bilgiye nasıl sahip oluyor? Bu kelimeleri nereden biliyor? Ne biliyor ki bu konuda bu kadar fikire sahip diye soruyoruz kendimize. 

Sosyal medyanın çocuklara en büyük getirisi belki de bu aslında. O kadar çok bilgi parmaklarının altında ki, bu aslında bu bilgi havuzuna giren herkes için kaçınılmaz bir durum. 

Bize neden düşmüyor derseniz, algoritma işini anlatmamıza gerek yok. Yaşına göre ilgi alanına göre canlanan bir mekanizma. Yeni yeni dünyayı keşfeden çocukların da keşfedecek onca şeylerin arasında kaybolduklarını gördüğünüz gibi, aynı zamanda hiçbir faydası olmadığını düşündüğümüz şeylerin de tutsakları olduklarını gözlemleyebiliriz. Kimisi de ikisinde de gelip gider. 

Peki bu kadar bilgi ne demek? Bu çocuklara nasıl bir etkisi var?

Bence Jules Payotun bu paragrafta ifade ettikleri bunu ciddi biçimde özetliyor. İnsan kelimelerin ifade ettiği bilgilere o kadar çok kendini veriyor ki, bunların aslında gerçeklikteki karşılıklarını bilmese de bildiğini zannederk gerçeklikten aslen uzak bir yaşama sebep oluyor. Evet, çocuğunuz kadın erkek eşitliğine dair yorum yapıp bazı meşhur aktivistlerin ismini sayabilir. Kendini aktivist diye tanımlayabilir. Bazı işlerin neden güzel bazı işlerin de kötü olduğu hakkında fikirlerini söyleyebilir. Öfkeli insanlarla muhatap olmadan bir insanla nasıl ilgilenileceğini anlatabilir. Veya bazı hiç gitmediği hakkında çok ciddi düşüncelere sahip olabilir. 

Bu da gerçeklikten uzak ama içinde çok ciddi etkileri olduğu zannedilen durumlara sokar. O hayalin içinde yaşarken gerçekler zor gelmeye başlar. Hayat kelimelerden ve düşüncelerden ibaret bir gerçeklik olur. Bir yanılsama bir hayal içinde yetişen bu çocuklar, mecburen sahada yüzleşecekleri ana kadar kendilerini üstte görüp, gerçekle yüzleştikten sonra yere çok sert çarpabilirler. 

Bunu önlemeyi isteyen ailelerin çocuklarına yapabilecekleri en büyük iyilik, dozajını orantılı şekilde ayarlayarak hayatın içinden işlerle ve uğraşlarla mücadele ettirmek. Bazen bir masa yapmanın minecraftta sandığa odun koymaya benzemediğini, emek ve zaman gerektirdiğini fark ettirmeniz; bazen de hastane yakınlarında çalışırken, yüzlerce insanın ne kadar hastalıklarla ve zorluklarla karşılaştıklarına şahit olmaları için örneklerin görünebileceği yerlerde olmalılar. İşte ancak bu şekilde yine Payotun dediği gibi ‘Karakterin bir sonuçtan başka bir şey olmadığını’ anlayabilirler. Davranışlarımızın sonuçlarıyızdır her birimiz. Hayatın etkilerine verdiğimiz tepkiler bizi şekillendirir. Yoksa klavye efendiliği yalnızca şov olmaktan ileri bir adım atamaz. 

10.07.2026